السيد موسى الشبيري الزنجاني
6294
كتاب النكاح ( فارسى )
مىگرفت اين است كه : اين روايت را « خبر » ناميدهاند و حسنه يا صحيحه تعبير نمىكنند حال اين روايت از نظر سند قابل استناد است يا نه ؟ كه در اين باره اصلا بحث نكردهاند . كتاب جامع الروات اصرار دارد كه محمد بن فضيل ، همان محمد بن القاسم بن الفضيل بصرى است ، كه با اين عنوان توثيق شده است و اين كه او را محمد بن الفضيل مىگويند از باب انتساب به جد است ، چنان كه ما على بن بابويه مىگوييم و بين على تا بابويه فاصله زياد است . و بعد هم مىفرمايد در بسيارى از موارد كه محمد بن الفضيل آمده همين محمد بن قاسم بن فضيل است و سپس بحث مىكند كه چگونه بفهميم كه كجا محمد بن قاسم بن فضيل بصرى است و كجا محمد بن فضيل كوفى كه توثيق نشده است . ايشان علائم زيادى براى شناخت اين دو نفر ذكر كرده است « 1 » و ما هم قبلا در اين باره بحث كرديم و نتيجه اين شد كه اصلا محمد بن فضيل از باب انتساب به جد نيست و هر جا كه محمد بن فضيل آمده غير از محمد بن قاسم بن فضيل است ، منتها محمد بن فضيل ثقه است هر چند به آن تصريح نكردهاند . أخذ روايت اجلاء از او و اعتماد ايشان به او بدون اين كه مناقشهاى بكنند - على اختلاف مشاربهم - خود علامت اعتماد به او مىباشد ، و لذا ما از اين ناحيه اشكال نمىكنيم و رمى به غلو هم كه در مورد او شده ، اشكالى ايجاد نمىكند ، چون معيار نيست . ادامه بحث در جلسه آتى ، ان شاء الله . « * و السلام * »
--> ( 1 ) - رك : الاردبيلى الغروى الحائرى ، محمد بن على ، جامع الرواة ، مكتبة آية الله المرعشى النجفى ، 1403 ق ، ج 2 ، ص 174 - 175 .